Ukrayna Üniversitelerinde Eğitim, Ukrayna Üniversitelerine kayıt, Ukrayna'da öğrenim, ukraynada eğitim

UKRAYNA KHARKİV Tarihi

Kharkiv, Ukrayna’nın “Slobozhanshchyna” olarak bilinen arazilerinin tarihi ve coğrafi merkezidir.  Şehir, orman ve bozkır ile bozkır iklim bölgesi sınırında yer alır.  Şimdilerde alan ölçü birimi 300 kilometre kareyi aşmakta olup nüfusu yaklaşık 1.470.000 kişiden ibarettir.
İnsanlar şu anki Kharkiv bölgesine daha eski çağlarda yerleşmeye başlamışlardır.  Slav ırkından olan insanlar, bugünün Donets kasabası haline gelen alana daha 8. yüzyılda yerleşmişlerdir.  Kazı bulgularına göre Donets, sadece büyük bir hisar değil, el sanatlarının geçim kaynağı olarak kullanıldığı önemli bir transit ticaret merkezidir.  13. yüzyılın ortalarında Donets Batyi göçebe topluluğu tarafından yerle bir edilmiştir.  Efsanevi Donets kalıntıları kentin Güney sınırlarına çıkıldığında kolayca görülebilir.    
Ukrayna Kazak halkının ve köylülerinin günümüz şehrinin kurucuları olduğuna inanılmaktadır.  Bu insanlar 17. Yüzyıl ortalarında Ukraynalıların Kurtuluş Savaşı 1648–1654 yılları döneminde bu bölgeye gelmişlerdir.  Ukraynalılar, 16. yüzyıl başlarından bu yana sözde Moskovit devletine ait olan boş arazilere yerleşmeye başlamışlardır.  Moğol ve Tatarların akınından sonra bölge yıkıma uğramış ve Vahşi Bozkır olarak anılmıştır.
Moskovit Devlet göçmenlere ayrıcalıklar tanımış; vergilerini hafifletmiş ve ticarette ve el zanaatlarında kendilerini dokunulmaz kılmıştır.  Bu türden olan yerleşimler “Sloboda” (bir diğer değişle “özgür, bağımsız”) olarak anılmaktadır ve 17. yüzyıldan itibaren tüm bölgeye Slobids’ka Ukrayna veya Slobozhanshchyna adı verilmiştir.
Rus yerleşimciler ve göçmenler bölgede hemen hemen Ukraynalılar ile aynı zamanda görülmeye başlamışlardır.  Böylece iki göç dalgası Slobozhanshchyna’da bir araya gelmiştir: daha büyük olan dalga Batıdan gelmiş ve Ukraynalı göçmenlerden oluşmuştur daha küçük olan dalga ise Güneyden gelmiş ve beraberinde Rus göçmenleri getirmiştir. 

17. ve 18. yüzyıllarda Slobozhanshchyna maddi ve manevi hayatın göz alıcı ulusal renkliliği ile belirli bir tarihi ve coğrafi bölge haline gelmiştir.
Şehir tarihinin birinci aşamaları genellikle “Kazak dönemi” olarak anılır.  Ve böyle anılmayı da hak etmektedir.  Her şeyin ötesinde Kharkiv, Kazak birliğinin (“birlik” hem askeri hem de idari bir birimdir)  merkezi olan bir hisardır. 
“Kharkiv” adının ilk Ukraynalı göçmenlerden biri olan Khar’ko (Kharyton) adındaki bir Kazak’tan alındığına inanılmaktadır.
Tüm Slobids’ka Ukrayna’nın merkezi olduğunu iddia ettiği dönemde ve hatta Kazak döneminde bile Kharkiv gün geçtikçe önemli bir zanaat ve ticaret merkezi halini almaktadır.  En büyük Slobozhanshchyna fuarlarının altısından dördü Kharkiv de gerçekleştirilmektedir.  1726 yılında Slav-Latin Okulu Belgorod’tan Kharkiv’e nakledilmiş ve daha sonra adı Kharkiv Cemiyeti olarak değiştirilmiştir.  Ünlü filozof ve düşünür H. Skovoroda orada eğitmenlik yapmıştır.  Böylece eğitim ve ticaret, kent gelişiminin daha ileri gitmesinde büyük önem taşıyan unsurlar olarak rol almıştır.  17. Yüzyıl Ukrayna Barok tarzının takdir edilen bir örneği olan Holy Shroud Cathedral (Kutsal Örtü Katedrali) döneme ait yegâne anıt olup orijinal formunda korunmuştur.
Kent gelişiminin (18. yüzyılın ortalarından 19. yüzyıl ortalarına kadar olan) bir sonraki aşaması kasabanın idari bölge merkezine dönüşmesi ve askeri irtibat ve ilişkilerinden sıyrılması ile karakterize edilir.  1765 yılında Slobozhanshchyna’daki birlik Kazak düzeni yürürlükten kaldırılmıştır.  Slobids’ka – Ukrayna İli Sloboda birliklerinin yerini almıştır.  Kharkiv ilin esas ilçesi haline gelmiştir.  (Kraliçe Katherine’nin ileri gelen mevkii sahiplerinden) Ye. Shcherbinin, ilk vali olarak göreve atanmıştır. 
Daha sonra içerisinde Üniversiteyi barındıran eski Vali konağı 1960lı yıllarda inşa edilmiş ve bu güne değin korunmuştur.  1780li yıllardan itibaren kent halkı kendi kendini yönetmeye başlamış ve bu da Belediye Meclisinin kurulmasına yol açmıştır.  1780 yılında Kharkiv bölgesinde genel vali yönetimi kurulmuştur.  Genel vali tarafından yönetilen bölge 1796 yılında Slobids’ka – Ukrayna ili yeniden ayağa kalkana dek varlığını sürdürmüştür.  1799 yılında Kharkiv ayrı bir Slobids’ka-Ukrayna Piskoposluk (Kilise Kazası) merkezi halini almıştır.  İlk eğitimsel bölgeler, Kharkiv’inkiler dahil 1803 yılında Kharkiv’in 11 il ve 7 özerk bölgeden sorumlu olmasıyla ortaya çıkmıştır.  Kharkiv eğitimsel bölge toprakları daha sonra küçülmüş olsalar bile ünlü aydın V. Karazin’in önayak olması üzerine Kharkiv Üniversitesinin açılması kentin ilim ve eğitimde sadece Dnipro’nun sol kıyısıyla kalmayıp aynı zamanda Rus İmparatorluğunun tüm Güney Kesiminde de öncü statüsü kazandırmıştır.  Üniversite kentin gelişimini ve görünüşünü önemli ölçüde ilerletmiş ve yenilemiştir.  İlk yabancı profesör ve eğitim görevlileri eğitimsel gelenekleri başlatmış ve Kharkiv’lilere Batı Avrupa gelenek ve göreneklerini aşılamışlardır.  Üniversite araştırması hayatın farklı açılarına yenilikler getirdi.  Üniversitesi sayesinde Kharkiv Rus İmparatorluğu sınırlarının çok daha ötesinden tanınır hale geldi.  Dünya çapında ün kazanan ilk Ukraynalı araştırmacı Kharkiv Üniversitesi eski mezunlarından olan seçkin matematikçi M. Ostrohradskyi idi.  Daha sonralarda da Kharkiv Üniversitesi üç Nobel Ödülü Sahipleri ile ilişkilendirilecektir: Y. Mechnikov, L. Landau ve S. Kuznets.
1835 yılındaki “Ekselanslarının Fermanı” üzerinde Slobids’ka Ukrayna ili yeniden Kharkiv ili olarak isimlendirilmiştir.
1830lu-1840lı yıllarda Ukrayna Uyanışının ilk dalgası yerel aydınlar sınıfı (H. Kvitka-Osnovianenko, P. Hulak-Artemovs’kyi, M. Kostomarov, A. Metlyns’kyi, I. Sresnevs’kyi, vs) tarafından aydınlanma hareketi şeklini aldı.
Dönemin ve aynı zamanda tüm Kharkiv’in simgesi olan ve sık sık “Kharkiv’in Altın Tacı” olarak adlandırılan Holy Assumption Cathedral (Kutsal Varsayım Katedrali) çan kulesi Napolyon’un zaferini simgelemek için dikildi ve halen şehrin en yüksek binasıdır. 
Kharkiv gelişiminin bir diğer evresi 19. yüzyılın ikinci yarısına ve 20. yüzyılın başlarına rastlamaktadır.  “Sanayileşme dönemi” olarak adlandırılabilir. 
19. yüzyılın ortalarına kadar kent endüstrisi küçük çaplı zanaatlar ve yarı-el işçiliği üreten üreticiler tarafından temsil edilmiştir.
Ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında -  20li yüzyılların başlarında kent ekonomisi özellikle sanayi dalında farklı bir dönemece girmiştir.  Gecikmeksizin ortaya çıkan Donets’k – Kryvyi Rih bölgesinin (kömür ve demir cevherleri ile) gelişimi yerel ve yabancı sermaye yatırımlarına katkı sağlamıştır.  Kharkiv ülkenin en büyük ekonomik merkezi haline gelir.  Kharkiv’in ekonomik büyümesine doğrudan etki eden unsur demiryolu şebekesinin geliştirilmesi olmuştur.  1869 yılında şehri Moskova (ve daha sonra Donets’k Kömür Havzası Alanı), Kyiv, Kara ve Azov Denizi limanları ile birleştiren demiryolları inşa edilmiştir.  Ukrayna kesimindeki bu demiryolları Rus imparatorluğuna dahil edilen ilk demiryollarıdır.  Aktif demiryolu inşaatları birkaç firmanın kurulması içim elverişli şartlar meydana getirmiştir.
Endüstrinin hızla gelişmesi, demiryolu inşaatlarındaki artış, Kharkiv’in büyük bir mali merkeze dönüşmesine katkıda bulunmuştur.  Düzinelerce öncü Rus banka ve ticari firması kendi şube ofislerini başlatmış ve bazı yerel bankalar, özellikle “The Land Bank” (Toprak Bankası) ulusal statü elde etmeye çaba göstermişlerdir.
Daha en başından endüstriyel üretim mevcut doğal kaynaklara ve insan kaynaklarına sınırlı olmamış ancak aynı zamanda bölgenin bilimsel kapasitesinden faydalanmıştır. 
1885 yılında Kharkiv Teknoloji Enstitüsü açılmış, esasen üniversite potansiyeli sayesinde kısa sürede büyümekte olan bölgesel endüstri ortamına kalifiye mühendis tedarik etmeye başlamıştır.
Endüstrinin dengeli bir biçimde büyümesi, 20. yüzyıl başlarında 200,000 kişilik bir nüfusa ulaşan şehir nüfusunu belirtti.  Şehrin büyüme indeksleri ülkedeki en yüksek büyüme indeksleri arasındaydı.
20. yüzyıl başlarında bu durum siyasi partiler ve yere parti gruplarının aktif bir biçimde kurulması ile sonuçlandı ve bir Uyrayna siyasi partisi – Devrimci Ukrayna Partisi- ortaya çıktı.
19. Yüzyıl sonlarında – 20. yüzyıl başlarında - Ukrayna kültürünün birçok önde gelen kişisinin hayatı da Kharkiv ile ilişkilidir.  Bu kişiler arasında, Ukraynalı yazar, aktör, bestekâr H. Khotkevynyts’kyi, ressam S. Vasyl’kovs’kyi, Ukrayna Tiyatrosunun kurucusu M. Kropyvnyts’kyi, oyun yazarı N. Staryts’kyi, Ukrayna klasik müziğin kurucusu M. Lysenko ve birçok diğerleri yer almaktadır. 
Şehrin büyümesi, taşımanın olduğu gibi altyapının da geliştirilmesi şehir statüsüne uygun olarak gerçekleşti.  Böylece caddeler gaz lambaları ile aydınlatıldı (1781), su temin etme sistemi çalışmaları başladı (1881) ve bunları ilk elektrik mühendisliği istasyonu, telgraf ve telefon istasyonları ile 1906 yılındaki ilk elektrikli tramvay takip etti.  Mimar A. Beketov sayesinde Kharkiv bugünkü benzersiz görünümüne sahip oldu.
19. yüzyılın ikinci yarısında ve 20. yüzyıl başlarında Kharkiv önemli bir sanayi ve mali merkez halini aldı ve başlıca taşımacılık ve nakliye bağlantı noktası oldu.  Bu dönem içerisinde şehrin Piyasadaki kendine has rolü belirlenmiş oldu: Kharkiv, metal işleme, mühendislik ve gıda işleme sanayilerinin merkezi haline dönüştü. 
1917–1934 dönemi şehir tarihinin sermaye ve kazanç evresi olarak adlandırılabilir.  Kharkiv’deki Sovyet gücünün zaferi tesadüfen meydana gelmemişti.  Kharkiv Ukrayna içersinde Sovyet düşüncelerinin hem oluşumu hem de yerine getirilmesi fonksiyonlarını üstlenen tam bir Ukrayna merkezi oldu.  Şehrin ekonomik ve coğrafi konumu, nüfusun sosyal yapısı, devrimci Rusya ile olan yakın ilişkileri ve Ukrayna ile olan bütünlüğünün eş zamanlı olarak tahakkuk etmesi onun (Ukrayna’nın kıyısında yer almasına karşın) diğer şehirler üzerinde büyük bir avantaj elde etmesini sağladı.
1917 yılının Aralık ayından 1918 yılının Ocak ayına kadar ve 1919 yılının Aralık ayından 1934 yılının Haziran ayına kadar Kharkiv şehri Sovyet Ukrayna’nın başkenti görevini görmüştür.  Kharkiv şehri statüsü başkent olarak eğilim ve değişikliklerin oranını tüm açılardan tanımlamıştır.  I. Dünya Savaşı ve İç Savaşa rağmen şehir nüfusu 1920li yılların ortalarında 500,000’ i aşmış ve 1940lı yılların başında 900,000’e ulaşmıştır.  Hızlı sanayileşme süreci, kırsal yerli halkın olduğu kadar komşu kasaba sakinlerinin de akını sayesinde, şehir nüfusunun artışına katkıda bulunmuştur.  Bir önceki dönemde uzmanlık alanlarının (metal işleme ve ağır makine sanayi) ana hatları belirlenen endüstriyel kuruluşlar daha ileri gelişim göstermişlerdir.  Kharkiv’in ağır makine endüstrisi merkezi olarak ayakta kalabileceğinin doğrulanmasının bir sonucu olarak eski üreticiler kendilerini güncelleştirmiş ve modernize etmiş (Kharkiv Buharlı Lokomotif İmalat Fabrikası vs.) ve yeni devasa üreticiler (Kharkiv Traktör İmalat Fabrikası) işletime alınmışlardır.  Kharkiv’in sınırlara olan göreceli uzaklığı, mevcut kapasitesi ve politik kararlılığı, onun savunma sanayi merkezi halini alacağına, tank ve uçak imal edeceğine işaret etmiştir. 
“Kültürel devrim” şehrin tarihçesinde ve genel olarak tüm Ukrayna üzerinde önemli bir rol oynamıştır.  Kharkiv’in statüsü, kendisini en belirgin şekliyle başkentte sergileyen yeni bir kültürel ve ulusal diriliş dalgasının merkezi halini almaya mahkum etti.  Aşağıdaki ünlü isimler Ukrayna tarihine yazıldı: V. Sosyura ve P. Tychyna isimli şairler; M. Khvylyovyi ve O. Vyshnya isimli yazalar; N. Samokysh ve M. Burachek isimli sanatkarlar; L. Kurbas isimli tiyatro yönetmeni ve A. Buchma isimli aktör.  İnsan 1935 yılında Kharkiv de T. Shevchenko’ya dikilen en iyi anıttan bahsetmeden edemiyor.  
Mimari bir tarz olan konstrüktivizm, başkent Kharkiv’de gelişmiştir.  “Derzhprom”, Devlet Sanayi Ofis Binası,  tümüyle beton olan bu çok katlı yüksek bina bugün bile bu şehrin bir sembolüdür. 
Kültür kavramına yeni fikirler getirme girişimleri, hızla gelişen sanayinin gereklilikleri, geniş bir eğitimsel araştırma ve tasarım enstitüleri ağının kurulmasını şart koşmuştur.  1920li – 1930lu yıllarda Kharkiv, Ukrayna’nın önde gelen yüksek öğrenim ve araştırma merkezi halini almıştır.  1940 yılında şehirde 36 yüksek eğitim kuruluşu ve 46 araştırma enstitüsü mevcut bulunmuştur.  Araştırma konsantrasyonu ve yetkililerin fen bilimlerine olan genel ilgileri, Kharkiv’teki bilim adamlarının birçok bilimsel içerikli düşünce okullarına öncülük etmeleri ile sonuçlanmıştır.  Aşağıdaki gerçek birinci derecede önemlidir: nükleer bölünme 1932 yılında (dünyadaki bu türden olan ikinci bir olay) ilk olarak Sovyetler Birliğinde A. Valter, H. Latyshev, A. Leipuns’kyi ve K. Synel’nykov gibi Kharkiv araştırmacıları tarafından gerçekleştirilmiştir.  Kharkiv Sovyetler Birliğindeki ilk (dünyadaki dördüncü) kriyojenik laboratuarının vatanı idi.  L. Shubnikov tarafından idare edilmiş ve düşük ısı araştırmaları orada başlatılmıştır. 
Şehrin başkent olma statüsünden dolayı yaşanan nüfus artışı yoğun bir biçimde konut geliştirme çalışmaları gerçekleştirilmesini şart koşmuştur.  1920li – 1930lu yıllarda 2.000.000 m²’lik bir konut arazisi inşaatı gerçekleştirilmiştir.  Şehrin doğusundaki en büyük endüstriyel alan (Kharkiv Traktör İmalat Fabrikası) ve iskân alanı inşa edilmiş ve şehir merkezi yeniden oluşturulmuştur.  Avrupa’daki en büyük meydan olan Maidan Svobody (Hürriyet Meydanı), bu dönemin bir abidesidir. 
1934 yılında şehir statüsünde yaşanan değişiklik ile Kharkiv’in başkent yerine bölge merkezi halini alması gelişimi yavaşlatmış ancak şehir Ukrayna’nın ikinci en önemli şehri olarak kalmıştır. 
Büyük Vatanseverlik Savaşı şehir ve şehir sakinleri için ciddi bir test olmuştur.  Kharkiv iki kez el değiştirmiştir.  Alman istilacıların ele geçirmeyi başardığı nüfus olarak Kyiv’ten sonra gelen ikinci en büyük şehir, en büyük sanayi merkezi ve Sovyetler Birliğinin ulaşım bağlantı noktasıdır.
Savaş sırasında Kharkiv bölgesi önemli materyal kayıplar vermiş (500’ü aşkın endüstriyel kuruluş, belediye ekonomileri ve ulaştırması yerle bir edilmiştir) ancak daha da kötüsü asla geri getirilemeyecek insan kaybına uğramış olmasıdır.  Kurtuluş anındaki nüfus, savaş öncesi nüfus ile kıyaslandığında o sayının sadece %20sini teşkil etmiştir.
İkinci Dünya Savaşının yıkıcı sonuçlarına rağmen Kharkiv 1950li-1980li yıllarda önemli bir sanayi ve araştırma merkezi olarak kalmıştır.  Gelişmiş merkezi Sovyetler Birliği ekonomik bölgeleri ile Güney arasındaki elverişli ulaşım ve coğrafi konumu, kömür-metalürjik üssü, hammadde ve yakıt malzemelerine nispi yakınlığı, araştırma ve mühendis personelinin yoğunluğu (1970li yılların ortalarında Ukrayna araştırmacılarının her yedi tanesinden biri ve eğitim kurumlarının her beş tanesinden biri Kharkiv’dedir) savaştan sonra başarılı bir şehir gelişimini şart koşmuştur.
Nüfus indekslerinde, endüstriyel, araştırma, teknolojik ve kültürel kapasite ile Kharkiv Kyiv’in pek fazla gerisinde kalmamış ve o yıllarda Ukrayna’nın ikinci başkenti olma statüsünü elde etmiştir. 
Şehrin gelişimindeki yeni aşama Ukrayna’nın Bağımsızlığının Beyan Edilmesi ile başlamıştır.  Ekonomik krizler aracılığı ile kötüleşen yeni siyasi çevre Kharkiv’in gelişimi üzerinde olumsuz etki yaratmıştır.
Ortalama olarak Kharkiv, bölge işgücünün üstün yeterlilik seviyesi için yılda 33,000 den fazla uzman eğitir.
Bu sebepten dolayı Kharkiv 350 yıllık geçmişinde hisar kasabası topluluğu statüsünden Doğu Avrupa’nın önemli bir sanayi merkezi olma statüsüne kadar çok uzun bir yol kat etmiştir.  Elverişli doğal ve coğrafi konumu, eğitim, araştırma ve personel kapasitesi gün geçtikçe gelişmek ve sürekliliğini idame ettirmek için temel oluşturmuştur. 
Kharkiv’in tarihi hem şehrin benzersiz doğasını hem de ileri gelişim beklentilerini farklı aşamalarda şarta bağlayan unsur kombinasyonlarının canlı bir örneğidir.